Design Science Research

Design Science Research ofwel Ontwerpgericht Wetenschappelijk Onderzoek

Design Science Research, ofwel ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek is onderzoek dat gericht is op het ontwikkelen van kennis ter ondersteuning van effectief handelen in de praktijk. Die wetenschappelijke kennis betreft geen kant en klare oplossingen voor specifieke problemen, maar is generieke kennis die gebruikt kan worden bij het ontwerpen van specifieke oplossingen door professionals voor specifieke problemen, vandaar de term “ontwerpgericht”.

Ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek wordt ook in de sociale wereld uitgevoerd op basis van het onderzoeksparadigma van de succesvolle ontwerpgerichte disciplines in de materiële wereld, te weten de geneeskunde en de technische wetenschappen. Tegelijkertijd wordt rekening gehouden met de fundamentele verschillen tussen de materiële en de sociale wereld.

Het meeste onderzoek in de sociale wereld wordt echter gebaseerd op het paradigma van de verklarende wetenschappen. Om het karakter van ontwerpgericht onderzoek toe te lichten, worden in het onderstaande de verschillen tussen dit verklarende paradigma en het ontwerpgerichte paradigma toegelicht.

Men kan een onderscheid maken tussen verklarende wetenschappen, zoals de natuurkunde en de sociologie, en ontwerpwetenschappen, zoals de geneeskunde en de technische wetenschappen. Een verklarende wetenschap heeft als missie het beschrijven en verklaren van de bestaande wereld. In deze disciplines wordt het onderzoek gedreven door zuivere kennisproblemen, zoals de vraag waarom regen en zon een regenboog veroorzaken: kennis ter wille van de kennis. Het doel is de bestaande wereld te begrijpen, het is een streven naar waarheid. Studenten worden in deze disciplines opgeleid tot onderzoeker door docenten die zelf onderzoeker zijn. Het kernmerkende resultaat van dergelijk onderzoek is het causale model waarmee een bepaald verschijnsel, al dan niet in kwantitatieve termen, wordt verklaard op grond van bepaalde oorzaken.

Daarentegen wordt een ontwerpwetenschap gedreven door veldproblemen: situaties in de werkelijkheid, die volgens belanghebbenden verbeterd kunnen of moeten worden, zoals een ziekte of een machine die veel brandstof gebruikt. Haar missie is om kennis te ontwikkelen, die gebruikt kan worden om oplossingen voor veldproblemen te ontwerpen. Het gaat om kennis om het bestaande te kunnen veranderen in het betere. Kennis als instrument om de wereld te verbeteren. Waar verklarend onderzoek zich alleen bezighoudt met oorzaken, houdt ontwerpgericht onderzoek zich ook bezig met oplossingen. Om goede oplossingen te kunnen ontwikkelen is grondige kennis over oorzaken uiterst nuttig. Er wordt daarom bij ontwerpgericht onderzoek ook veel verklarend onderzoek gedaan. Dergelijke kennis is hier echter geen doel op zich, maar een middel om goede oplossingen te ontwikkelen. In een ontwerpwetenschap behoort ontwerpgericht onderzoek per definitie tot de hoofdstroom van het onderzoek. In een verklarende wetenschap wordt soms ook wel ontwerpgericht onderzoek gedaan, maar dit is in veel gevallen wat verdacht; niet orthodox genoeg. Eén van de hoofdredenen daarvoor is het hieronder te noemen fundamentele methodologische probleem waardoor het onderzoek er anders uitziet dan de orthodoxe hoofdstroom.

Studenten in een ontwerpwetenschap worden opgeleid tot professionals met als kerncompetentie het op kennisintensieve wijze kunnen oplossen van veldproblemen. Zij worden opgeleid door docenten die zelf professional zijn geweest of nog zijn. Waar onderzoek in de verklarende wetenschappen gedaan wordt vanuit het perspectief van de belangeloze waarnemer, wordt ontwerpgericht onderzoek gedaan vanuit het perspectief van de speler, degene die het veldprobleem moet oplossen. Wat moet die speler weten, opdat hij/zij in staat is dat probleem op te lossen? Ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek levert kennis met betrekking tot principeoplossingen ofwel generieke interventies, zoals bepaalde acties, procedures, informatiesystemen en constructies die toegepast kunnen worden om een type veldprobleem aan te pakken. Bijvoorbeeld een medicijn of een type chirurgische ingreep om een bepaalde ziekte te bestrijden of een type draagconstructie voor een brug. Deze kunnen worden gepresenteerd in de vorm van een ontwerpstelling waarin die generieke interventie wordt beschreven om het type veldprobleem aan te pakken, tezamen met de uitkomsten die je kunt verwachten en bij voorkeur met een verklaring waarom die interventie in de beschreven context die uitkomst zal genereren.

Velen beschouwen de natuurkunde als de moeder van alle wetenschappen, ook voor de wetenschappen in de sociale wereld. Velen denken dat de missie van alle wetenschappen is om het bestaande te verklaren en dat het ondersteunen van het veranderen van het bestaande in het betere geen taak is van de wetenschap: echte wetenschap is het belangeloos observeren en begrijpen van het bestaande. Ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek wordt bedreven vanuit een andere visie: het leveren van valide kennis om de wereld te verbeteren is ook een belangrijke taak van de wetenschap. Voor de materiële wereld is dat onomstreden. De geneeskunde had al een academische status lang voordat de natuurkunde de rol als moeder van alle wetenschappen overnam van de filosofie, en de technische wetenschappen hebben die academische status inmiddels ook verkregen. Binnen de sociale wetenschappen is de wetenschappelijke status van ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek echter nog steeds wat minder duidelijk. Er wordt nog vaak gedacht dat oplossingen iets zijn voor praktijkmensen, de wetenschap staat daar buiten.